Dwalen in het antropoceen – René ten Bos

Dwalen in het antropoceen - René ten Bos
Dwalen in het antropoceen – René ten Bos

Als we begrippen, namen geven aan dingen dan lijken we die te snappen en denken we ze beter te kunnen bevatten. Dat is niet zo. Ecosystemen bijvoorbeeld zijn nooit volledig te begrijpen, zijn geen optelsom van losse delen die je kan isoleren en later weer tot een geheel kan samenvoegen. Eenmaal verloren zijn ze weg. De mens kan ze niet herstellen, terug toveren. De mens kan niet door middel van eco-engineering of andere technologieën herstellen wat vernietigd is of toestanden in het milieu naar zijn hand zetten. De uitkomst zal altijd anders zijn dan gelovigen of wetenschappers voorspellen, zoals met alles dat de mens denkt te kunnen begrijpen. Hij denkt god te kunnen spelen maar is een tovenaarsleerling, een gevaarlijke gek met teveel macht.

Is het antropoceen een tijdperk, een idee of moeten we het heel anders zien? René ten Bos gebruikt het begrip zone zoals Andrej Tarkovski dit doet in zijn film Stalker uit 1979 waar die het heeft over verboden gebieden waar je alleen onder begeleiding naar binnen kan.

Ten Bos zegt dat wij op dezelfde manier dwalen door onze zone, het antropoceen zonder een idee te hebben waar we heen moeten en wat we met de aarde doen. Op min of meer vergelijkbare manier dwaalde ik door dit boek, op sommige momenten superenthousiast over wat hij vertelt en op andere plekken compleet verloren door de overmaat aan helemaal niet of nauwelijks uitgelegde begrippen zoals: agrilogistiek, donkere ecologie, ecognosis, geognosisch, autopoiètisch, sympoiètisch, rizomatisch, negentropisch denken, object-georiënteerde ontologie en filopatrische pinguïns.

michel serres - het contract met de natuur
michel serres – het contract met de natuur

Ten Bos geeft visies van verschillende denkers weer zoals onder andere die van Timothy Morton, Peter Sloterdijk, Slavoj Žižek en Michel Serres, een Franse filosoof die al jaren geleden schreef over hoe de mens met de aarde omgaat. En over wat de consequenties daarvan zijn. Serres schrijft in zijn boek Het contract met de natuur ook over de nadelen van het hebben van bezittingen. Hij denkt ‘dat wij allemaal kunnen leren van degene zonder een plek: zwervers, pelgrims, haveloze reizigers, mensen die slechts tijdelijk ergens wonen. Zij geven het idee op dat in-de-wereld-zijn ongeveer hetzelfde is als een-plek-hebben. Voor hen is zijn altijd ergens langskomen: het gaat als we nadenken over de betekenis van ruimte en plaats, niet langer om waar we zijn, waar we vandaan komen of waar we naar toe gaan. We moeten begrijpen dat we op deze planeet gedoemd zijn tot zwerven.’ Voor Serres betekent dit voor alles dat we bezit opgeven. Uiteraard heb ik dit boek meteen aangeschaft en zal ik hier zeer waarschijnlijk binnenkort meer over vertellen. Dwalen in het antropoceen is een boek dat aanzet tot verder lezen, denken en studeren.

2 gedachten over “Dwalen in het antropoceen – René ten Bos”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *