Schorshuiden – Annie Proulx

Schorshuiden - Annie Proulx
Schorshuiden – Annie Proulx

Dit is een belangrijk boek vanwege het onderwerp; de ontbossing van Amerika door Europese kolonisten. Een helaas waar gebeurde geschiedenis gevat in een fictief verhaal over diverse generaties Europeanen en indianen (deze term wordt in het boek gebruikt daarom gebruik ik hem hier in plaats van het wellicht correctere Native Americans).

Het begint met de aankomst na een lange bootreis uit Frankrijk van René Sel en Charles Duquet in het westen van wat tegenwoordig Canada heet, om te gaan werken als knecht voor Monsieur Trépagny, een al eerder overgekomen kolonist. Hiermee begint dit boek in 1693 om via de geschiedenis van deze mannen en hun nakomelingen te eindigen in 2013.

In bijna 800 pagina’s neemt Proulx je mee door de woeste bossen die het continent dan nog voor een groot deel bedekken. Het kappen van bomen voor hout neemt langzaam maar zeker steeds massalere vormen aan, de verspilling en het onbenul waarmee dit gepaard gaat is nauwelijks te begrijpen. Het leek niet op te kunnen, de bossen leken eeuwigdurend en oppermachtig maar dat waren ze natuurlijk niet. Dankzij steeds verdergaande mechanisatie maar vooral door machtshonger, kapitalisme en kortetermijndenken is heel veel verloren gegaan wat nooit meer terug kan komen.

deforestation canada
deforestation canada

Nu en voor ons lijkt het misschien allemaal dom geweest en wij strijden misschien voor het behoud van de laatste oerbossen in Zuid- en Midden Amerika maar wij hebben nog steeds boter op ons hoofd en egoïstische oogkleppen op als we blij zijn met moestuintjes van de Albert Heijn omdat we niet weten of beseffen maar vooral niet willen weten dat de grond waar deze zaadjes in gaan afgegraven natuurgebied in Letland is (bron: Lodewijk Hoekstra, radio 1, 8 april 2017), dat geld geven om bomen te planten om ons geweten te sussen geen manier is om bos terug te krijgen hooguit een akker met losse bomen. Bos is een ecosysteem en de mens kan niet terugmaken wat hij vernietigd heeft (zie ook René ten Bos (;-)) Dwalen in het antropoceen).

Een gesprek over het bosbeheer in Duitsland: ‘ “En wat vond je van de Duitse bossen die je hebt gezien? … Vertel eens wat je van de bossen vond.” “Ik heb heel veel aanplant van dennen gezien in keurige rijen. Maar dat vind ik geen bos.” “Juist. Wat is volgens jouw mening dan wel een bos?”  “Ik ben er van overtuigd dat natuurlijke wildernissen de enige echte bossen zijn. De hele atmosfeer – de lucht eromheen, de verstrengelde wortels, de eenvoudige varens en mossen, insecten en ziekten, de grond en het water, het weer. Al die onderdelen lijken samen te spelen in een soort groots woest orkest. Een bos dat voor zichzelf leeft in plaats van voor het nut van de mens.” ‘ (Blz 715)

Dit boek is een aanklacht tegen de vernietiging en onderdrukking van alles dat wild en natuurlijk is, niet alleen bomen en ecosystemen maar ook wilde dieren, indianen, alles dat niet netjes past in (het beeld van) het moderne leven waarin gemak, netheid, macht en geld belangrijker zijn dan al het andere. Zoals de volgende citaten het treffend zeggen. ‘Charleys voorkeur voor wildernis was verontrustend. Het bewees dat het niet goed ging met hem, dat hij gedoemd was te mislukken.’ (Blz 720) en ‘Niets in de natuur, geen bos, geen rivier, geen insect of blad heeft enige intrinsieke waarde voor de mens. Alles is waardeloos, volstrekt misbaar, tenzij we er enig nut voor onszelf in ontdekken; zelfs de meest fervente bosliefhebber denkt er zo over. Mensen gedragen zich als opperheren. Zij beslissen wat bloeien en wat sterven zal. Ik geloof dat de mensheid zich ontwikkelt tot een verschrikkelijke nieuwe soort en het spijt me dat ik er een van ben.’ (Blz 713)

Daar heb ik niets meer aan toe te voegen.

2 gedachten over “Schorshuiden – Annie Proulx”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *